Nuortalašgiella

Nuortalašgiela árbevirolaš geavahanguovlu ollá Norgga Njávdámis (Njauddâm/Neiden) Ruošša Beahcámii ja Doallána Lappii Guovlu lea dán áigge golmma stáhta rájáid dihtii bieđggus. Nuortalašgiella lea seilon buoremusat Suoma bealde, gos nuortalaččaid ásahusa guovddážat ledje Čeavetjávrri (Čeʹvetjäuʹrr), Njellima (Njeäʹllem) ja Keväjärvi (Keväjäuʹrr) gilit. Nuortalašgiella gullá nuorti sámegielaide ja lea earenoamáš mearkkašahtti oassi nuortalaččaid kultur- ja identitehtaárbbis. Nuortalašgiela hállet birrasii 300-400 olbmo. Dan čállingiella álggahuvvui ovddiduvvot easkka 1970-logus ja dan vuođđun váldojuvvui Suonjila suopman. Nuortalašgiella lea okta Anára njealji virggálaš gielas ja dan ealáskahttet dán áigge máŋggain vugiiguin.

Anárašgiella ja kultuvra leat dehálaš oassi sámekultuvrra máŋggahámatvuođa Suomas. Anárašgiella gullá urálalaš gielaid sámejovkui. Giellaoahpu dáfus dat lea mohkkái. Ja das lea rikkis sojahanvuogádat ja máŋggat sadjehámit. Anárašgiella lea árbevirolaččat hállojuvvon Anárjávrri birrasis. Anárašgiela hállet sullii 300–400 dan mielde, mo giela máhttin meroštallojuvvo. Hálliid mearri lea dássidit lassáneamen gillilis giellaealáskahttinbarggu ánssus.

Dihtetgo, ahte mursu lea davvisámegillii ”morša” ja sámegielaid árbin leat Suomas sihke sánit”mursu” että ”norsu (elefánta)”? Davvisámegiella lea okta sámegielain ja dat hállojuvvo Suomas, Norggas ja Ruoŧas. Davvisámegiela siseatnama suopmanjoavku juohkašuvvá nuorta- ja oarjesuopmaniidda. Nuortasuopmana hállanguovllut leat omd. Kárášjohka, Ohcejohka, Gáregasnjárga ja oarjesuopmana fas omd. Guovdageaidnu, Heahttá ja Vuohčču. Davvisámegielas lea iežas čállingiella ja riektačállinnjuolggadusat, muhto das ii leat normerejuvvon oppalašgielat jietnadeapmi, nappo buohkat hállet giela iežaset suopmana mielde. Davvisámegielas leat anus ee. bustávat č, đ, ŧ, š, ŋ, ž, á. Ovdamearkka dihtii bustáva đ jietnaduvvo dego álgu eaŋgalašgiela sánis this ja š dego eaŋgalasgiela sh. Bures boahtin stuđeret! Bures boahtin gazzat oahpu (= lusikoimaan oppia)!